Çetîn ALTUN - AMED

Trajedî, êş û azarên gelê herî mezin ê li Rojhilata Navîn ango gelê kurd kişandine û hê jî dikişîne, di qada hunerî, wêjeyî de zêde nehatiye vegotin. Hê jî êş û azarên ku gel kişandine wekî erdekî beyar e. Lê belê hin kar û xebatên ku mitsek be jî vê vlahiyê dabigirin hene. Yek ji wan jî fîlmî derhêner Ekrem Heydo yê li ser Helepçeya şehîd e. Fîlmê derhêner Ekrem Heydo ya bi navê ‘Helepçe Zarokên Wenda’ di Mîhrîcana Fîlman a Navneteweyî ya Dubayî de xelata juriyê ya taybet wergirt. Derhêner Heydo der barê pêvayoya çêkirin ango hûnandina fîlmê de diyar kir ku komkujiya Helepçeyê bi êş û trajediyeke mezin hatiye jiyîn lê wî xwestiye bi rengekî din Helepçeyê bide nîşandan. Ligel êşên hatine jiyîn mirovên Helepçeyê hêviyê didin mirov û jiyana xwe ya rojane didome.
Derhêner Ekrem Heydo li bajarê Serêkaniyê ya başûrojavayê Kurdistanê ji dayik bûye. Li Almanyayê bi dest karê sînemayê kiriye û li wir perwerdeya kamera û derhêneriyê dîtiye. Heydo niha jî li Konservatuara Arama Tîgran a Amedê wekî mamoste perwerdeya sînemayê dide.
Ekrem Heydo anî ziman ku mijara komkujiya Helepçeyê ji aliyê kurdan ve gelek tê zanîn lê der barê mijarê de zêde xebatên hunerî wekî mînak fîlm nehatine kişandin an jî di hîn fîlman de wekî beşekî cih digire û wiha got: “Min çiqas lêkolînkir dît ku li ser Helepçeyê yan tiştek nehatiye çêkirin an jî pir kêm tişt hatine çêkirin. Di salvegera Helepçeyê de bernameyên televîzyonê tên çêkirin lê fîlm zêde nehatine çêkirin. Em dikarin dehan fîlm li ser Helepçeyê bikişînin.”
Heydo yekem car di sala 2004’an de diçe Helepçeyê û piştî ku di 2007’an de diçe Helepçeyê biryar dide ku der barê Helepçeyê fîlmekî bikişîne û bi dest kişandina fîlmê dike. Helepçe wekî bajar hem di ware erdnîgarî û hem jî gelê Helepçeyê bandorê li ser Heydo dikin. Heydo der barê mebesta kişandina fîlmê de wiha axivî: “Tiştê ku ez teşwîqî kişandina fîlmê kirim wekî gel, wekî cografya ne. Li Helepçeyê mirov hê jî pozîtîf in, jiyana rojane didome. Min digot tiştên hatiye serê wan hemû xelk şikestiye lê hêviyê didin te.”

WEKÎ SAHNEYA ŞANO
Heydo diyar kir ku xwestiye Helepçeyê bi rengekî din bide nasîn û wiha got: “Dema mirov Silemaniyê diçe bajar wekî sahneya şano bibîne. Min hez kir ew dîmenên min dît bi rengekî din nîşan bidim. Bûyereke bi êş çêbû lê hê jî li vir xelk dijî. Bi rengekî din Helepçeyê nîşan da, bi rengekî din der û dor nîşan da. Bi rengekî din dîrokê dînêrî. Gelo rewşa wan çawa ye. Min xwest Helepçeya îro nîşan bidim.
Di 2007’an de bi dest kişandina fîlmê dike lê çîrokeke fîlmê ya xurt nebû. Di komkujiya Helepçeyê de herî zêde çîroka zarokên winda bala wî dikişîne û windabûna zarokan wekî çîroka fîlmê dijbêre û wiha axivî: “Ev ne mirîne jî, trajediyeke pir mezin e. 300 zarok windabûne lê tu nizanî li ku ne. Birayê wan, diya wan, bavê wan heye. Tu zanî kesek heye lê tu nizanî li ku ye, çi dike çawa dijî.”

ÇÎROKA ELÎ Û FEXRETÎN
Derhêner Heydo di çapemeniyê de nûçeya Elî ku dema komkujiyê de 3 mehî bûye ji bo tedawiyê dibin Îranê, li wir malbatek Elî xwedî derdikeve û piştî salan Elî vedigere Helepçeyê dixwîne û ev çîrok bala wî dikişîne. Heydo ji bo fîlmê ji bilî Elî, 5 malbatan re diaxive û di fîlmê de piranî çîroka Elî û malbata mamoste Fexretîn tê vegotin û Heydo der barê amadekariyan wiha axivî: “Mamoste Fexretîn ji bo vegotina çîroka Helepçeyê tercîheke baş bû. Ji ber ku hem bav bû, hem mamoste bû, hem jî hunermend e hem jî însanekî hunermend bû ku karibe li ser êşên xwe bi min re bipeviye. Herkes nikare wî tiştî bike.”
Ekrem Heydo da zanîn ku di fîlmê xwe de xwestiye ku kesên fîlmê temaşe dikin kamera wekî çavên wan be û wiha pê de çû: “Min xwest bila kamera pir nêzîkî wan be. Wekî dostekî lê dostekî li paş wan be, wan aciz neke, wan guhdarî bike. Ji bo çîroka wan nas bike, ji bo wan însanan fêm bike. Çawa dijîn, dema behsa xwe dikin çawa diêşin. Kamerayê ew temaşe dikir, dida du wan.”
Ekrem Heydo bi bîr xist ku fîlmê di Mîhrîcana Dubaiyî de xelat wergirtiye vê xelatê diyariyê gel û zarokên Helepçeyê her wiha diyariyê gelên Sûriyeyê dike.

HELEPÇE BÛYE SEMBOL
Derhêner Heydo diyar kir ku Helepçe ji bo kurdan wekî nimûneyekî ye û bûyera Çelê ku 36 gerîlayên HPG’ê bi çekên kîmyewî hatibû qetilkirin bi bir xist û wiha got: “Komkujiya Helepçeyê ji bo hemû perçeyên ku kurd lê dijîn bûye sembol. 36 gerîla bi çekên kîmyewî hatin qetilkirin ev jî wekî bûyerekî Helepçeyê ye. Mesele ne hejmar e, her yek jiyanek e, zarokatiya wan çawa bû? Divê em jiyana wan nişan bidin. Sûretê kuştinê ne pêwîst e em bidin. Ew ne 36 hejmar in, 36 jiyan in.”
Heydo bi lêv kir ku li ser dîroka kurdan zêde fîlm nehatine çêkirin, mînaka fîlmên li ser komkujiya cihûyan hatiye kişandin da û wiha axivî: “Komkujiya Dêrsimê heye, girtîgeha Amedê heye gelek bûyerên bi vî rengî pir in. Dîroka kurdan di sînemayê de hê nehatiye bi kar anîn. Dikarî 100 fîlmî li ser Helepçeyê, Dêrsimê çêbikî. Li Dêrsimê çîrokên balkêş hene. Heta niha cihûyan der barê tiştên hatiye serê wan gelek fîlm kişandine û her fîlmek jî ya din xweştir e. Kesekî ne gotiye bes em aciz bûn. Ev dubare nîn e, dubare ew e ku em tenê di salvegera bûyeran de wan bidin û bibêjin ev tişt bûn.”

Ev nûçe 944 car hate xwendin.
Yên pêsî || ên pistî >>

Nûçeyên Çand û Huner